Ikigai Daily
Menü
DinginlikBilgi

Yıllarca yoğun trafik, tren ya da uçak gürültüsüyle yaşamak sağlığa zarar verebilir. Bu gürültü bölünen uyku, çocuklarda öğrenme güçlüğü ve daha yüksek kalp hastalığı riskiyle ilişkilidir; insan sesi fark etmez hâle geldikten sonra bile beden tepki vermeyi sürdürür.

WHO / European Environment Agency

SağlıkZihinBilim

Kartın devamı

Avrupa Çevre Ajansı 2020’de, Avrupa’da en az 113 milyon kişinin gece ve gündüz ortalaması 55 desibel ya da daha yüksek olan trafik gürültüsüyle uzun süre yaşadığını hesapladı. Avrupa Birliği zararlı gürültüyü bu eşikten itibaren raporlar; Dünya Sağlık Örgütü ise yol trafiği gürültüsünün 53 desibelin altında tutulmasını önerir. Araştırmalar bu tür gürültüyü bölünen uyku, yükselen stres hormonları, havalimanı ve işlek yol yakınında oturan çocuklarda okuma ve bellek sorunları, yüksek tansiyon ve kalp hastalığıyla ilişkilendiriyor. İnsan zamanla sese alışır, yani onu daha az fark eder; ama uyku araştırmaları, gece bir kamyon ya da uçak geçtiğinde kalp atışının yine hızlandığını gösteriyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: WHO / European Environment Agency

İlgili kaynak: Gürültü kirliliği
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikZihin

Yürümek yeni fikir bulmayı kolaylaştırıyor: 2014’te yayımlanan Stanford deneylerinde katılımcılar yürürken, otururken olduğundan ortalama yüzde 60 kadar daha fazla yaratıcı fikir üretti. Fark en çok, sıradan bir eşyanın alışılmadık kullanımlarını bulmak gibi pek çok olası cevabı olan görevlerde görüldü.

Psikologlar Marily Oppezzo ve Daniel Schwartz, 176 kişiyle dört deney yaptı. Ana testte katılımcılardan sıradan bir eşya için akıllarına gelen bütün kullanım alanlarını saymaları istendi. Bu test “ıraksak düşünme”yi, yani tek bir doğru cevap yerine pek çok seçenek üretme becerisini ölçer. Yürümek katılımcıların yüzde 81’inin puanını yükseltti. Açık havada yürüyenlerle boş bir duvara bakarak koşu bandında yürüyenler arasında bu açıdan fark yoktu; demek ki etkiyi manzara yaratmıyordu. Üstelik yürüyüşten sonra oturunca da etki bir süre devam etti. Tek doğru cevabı olan bulmacalarda, psikologların “yakınsak düşünme” dediği türde ise yürümenin faydası çok daha azdı: Bu görevlerde katılımcıların yalnızca yüzde 23’ü daha iyi sonuç aldı.

Oppezzo & Schwartz, 2014Kartı aç
DinginlikZihin

Haftada bir kez 15 dakika yürüyen ve yürürken onları huşuyla dolduran şeylere dikkat eden yaşlılar, sekiz hafta içinde daha çok sevinç, gündelik hayatta da daha az sıkıntı bildirdi. 60 kişilik bu 2020 çalışmasında katılımcılar, yürüyüşte çektikleri özçekimlerde kendilerine giderek daha az yer verdi.

Huşu, bir dağ manzarası ya da yıldızlarla dolu bir gökyüzü gibi insanın bir bakışta kavrayamayacağı kadar büyük bir şeyin karşısında duyduğu histir. California Üniversitesi San Francisco’dan sinirbilimci Virginia Sturm ve ekibi, sağlıklı yaşlı gönüllüleri rastgele iki gruba ayırdı. Birinci gruptan yürürken huşu uyandıran şeyler aramaları istendi, ikinci grup yalnızca yürüdü. İki grup da her yürüyüşte kendi fotoğrafını çekti. Zamanla huşu grubunun özçekimlerinde manzara büyüdü, kişinin kendisi küçüldü; yüzlerindeki gülümseme de belirginleşti. Kaygı ve depresyon ölçümleri ise iki grupta da değişmedi. Yani çalışma bir tedavi değil, ruh hâline her gün küçük bir katkı olduğunu gösteriyor.

Awe walk studyKartı aç
DinginlikZihin

Kuş görmek ya da sesini duymak, saatlerce süren daha iyi bir ruh hâliyle ilişkili. 1.292 kişiyle akıllı telefon üzerinden yapılan 2022 tarihli bir çalışmada, o an kuş gördüğünü ya da duyduğunu bildirenler, saatler sonraki yoklamada da kendilerini daha iyi hissettiklerini söyledi.

Çalışmada, King’s College London’da geliştirilen Urban Mind uygulaması kullanıldı. Uygulama gün içinde birkaç kez katılımcılara o an ne gördüklerini, ne duyduklarını ve nasıl hissettiklerini soruyor. Soruyu o anda sormak, insanların ruh hâllerini sonradan hatırlarken yaptıkları yanılgıların önüne geçiyor. Nisan 2018 ile Ekim 2021 arasında 1.292 katılımcı bu sorulara toplam 26.856 kez cevap verdi. Kuşlarla karşılaşmanın iyi etkisi hem sağlıklı insanlarda hem de dünyada en yaygın ruhsal hastalık olan depresyon tanısı almış kişilerde görüldü. Ancak araştırmacılar bir deney yapmadı, yalnızca gözlem yaptı. Bu yüzden iyileşmenin kuşlardan kaynaklandığı kanıtlanmış değil; kuşların bulunduğu yerler başka açılardan da daha hoş olabilir.

Urban Mind studyKartı aç
DinginlikZihin

Müzik parçaları arasındaki sessizlik, bedeni müziğin kendisinden daha çok dinlendirebilir. 2006’da 24 kişiyle yapılan bir çalışmada hızlı müzik nabzı, tansiyonu ve solunumu artırdı; iki dakikalık arada ise üçü de düştü, hatta müzik başlamadan önce ölçülen düzeyin altına indi.

İtalya’daki Pavia Üniversitesi’nden hekim Luciano Bernardi, Cesare Porta ve Peter Sleight ile birlikte 12 aktif müzisyeni ve müzik eğitimi almamış, aynı yaştan 12 kişiyi inceledi. Her katılımcı rap, tekno, Hint ragası ve klasik müzik gibi altı farklı türü rastgele bir sırayla dinledi; parçaların arasına rastgele bir noktada iki dakikalık bir sessizlik kondu. Belirleyici olan tür değil tempoydu: Hızlı müzik ve basit ritimler bedeni en çok uyardı, yavaş ya da meditatif müzik ise sakinleştirdi. Müzisyenlerin solunumu tempoya ötekilerden daha yakından uydu. Araştırmacılar müzikle sessizliği art arda kullanmanın stresle başa çıkmaya yardımcı olabileceğini öne sürdü; ama küçük bir laboratuvar çalışması ancak bir başlangıçtır.

Bernardi study, 2006Kartı aç
MerakBilim

Bilerek gülümsemek insanı biraz daha mutlu hissettirebilir. 2022’de 19 ülkede 4.000’e yakın kişiyle yapılan bir araştırmada, gülümser gibi yapan ya da gülümseyen bir yüzü taklit eden katılımcılar kendilerini biraz daha mutlu hissettiklerini söyledi. Dişlerin arasında kalem tutmak gibi dolaylı bir yöntemin sonucu ise net değildi.

Yüz ifadesinin duyguları etkileyebileceği fikrine “yüz geri bildirimi hipotezi” denir; kökleri Charles Darwin’e ve William James’e uzanır. 1988’deki ünlü bir deneyde Fritz Strack ve arkadaşları, katılımcılara kalemi ya dişlerinin ya da dudaklarının arasında tutturdu. Kalemi dişlerle tutmak yüzü gülümsemeye zorlar, dudaklarla tutmak ise gülümsemeyi engeller. Kalemi dişleriyle tutanlar karikatürleri daha komik buldu. 2016’da on yedi laboratuvar bu deneyi birebir tekrarladı ve hiçbir etki bulamadı. 138 çalışmayı bir araya getiren 2019 tarihli bir inceleme ise etkinin gerçek ama küçük olduğu ve çalışmadan çalışmaya değiştiği sonucuna vardı. 2022’deki Many Smiles çalışmasını Nicholas Coles yürüttü; çalışmayı hipotezi savunanlarla ona kuşkuyla bakanlar birlikte tasarladı. Sonuçlara göre bilerek gülümsemek mutluluk duygusunu hem artırabiliyor hem de başlatabiliyordu; kalem yönteminin sonucu ise yine belirsiz kaldı.

Ikigai DailyKartı aç
Sıradaki kartIşık kirliliği, geceleri gereksiz yere yanan yapay ışığın gökyüzüne taşmasıdır. Bugün insanlığın yaklaşık üçte biri bu yüzden Samanyolu’nu göremiyor; kuşlar, böcekler, bitkiler ve insanlar da dinlenmek, yön bulmak ve geceyi gündüzden ayırmak için ihtiyaç duydukları karanlığı yitiriyor.Devam et →