Yedoma, Sibirya’da, Alaska’da ve Kanada’nın Yukon bölgesinde bulunan çok eski donmuş topraktır; bol buz ve on binlerce yıllık bitki ve hayvan kalıntıları içerir. Çözüldüğünde mikroplar bu eski karbonu sonunda ayrıştırabilir ve havaya karbondioksit ile metan salınır.

Kartın devamı

Yedoma, yaklaşık 11.700 yıl önce sona eren buzul çağı dönemi Pleistosen’de oluştu. Rüzgârın ve suyun taşıdığı ince silt, hiçbir zaman buzulla kaplanmamış soğuk ovalarda birikti; otları ve kökleri çürümeye fırsat bulamadan gömdü. Bu sırada toprağın içinde dev buz kamaları büyüdü. Bugün yedomanın hacminin yüzde 50 ila 90’ı buzdur. Çoğu yerde onlarca metre kalınlıktaki bu katmanlar bir milyon kilometrekareden geniş bir alana yayılır. İçerdikleri karbonun 210 ila 500 milyar ton arasında olduğu tahmin ediliyor; bu, fosil yakıtların bir yılda saldığı karbonun kat kat fazlasıdır. Toprak bu kadar buzlu olduğu için çözüldükçe çöker, çukurlar ve gölcükler oluşur. Termokarst denen bu çöküntüler, altta kalan katmanları da açığa çıkarır. Karbonun bir kısmı, karbondioksitten çok daha güçlü bir sera gazı olan metan olarak havaya karışır.