Shakuhachi, ucundan üflenerek çalınan bir Japon bambu flütüdür. Nefesteki ve başın açısındaki küçük değişiklikler sesin perdesini kaydırır; bu yüzden havanın hışırtısı, titreyen ses ve sessizlik de müziğin bir parçası olur.

Shakuhachi

Kartın devamı

Adı, flütün standart boyundan gelir: bir shaku sekiz sun, yani yaklaşık 54 santimetre. Edo döneminde (1603–1868) Zen Budizminin Fuke mezhebine bağlı, komusō denen gezgin keşişler shakuhachiyi suizen, yani “üfleyerek Zen” adını verdikleri bir meditasyon olarak çalardı. Yüzlerini gizlemek için başlarına derin, hasırdan bir sepet geçirerek dolaşırlardı. Çaldıkları, honkyoku denen solo parçalar bugün de icra ediliyor. Meiji hükümeti 1871’de mezhebi kaldırınca flüt dinî çevrelerin dışına çıkıp oda müziğine geçti; 20. yüzyılda film müziklerinde, cazda ve çağdaş klasik müzikte de yerini aldı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Shakuhachi

İlgili kaynak: Shakuhachi

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakBilim

NASA’nın 1977’de iki Voyager sondasıyla uzaya gönderdiği Altın Plaklar, onları bir gün bulabilecek olanlara Dünya’dan sesler, görüntüler ve müzik taşıyor.

Her plak, 30 santimetre çapında, altın kaplama bakır bir disktir. Gökbilimci Carl Sagan’ın başkanlığındaki bir kurul içeriği yaklaşık bir yılda seçti: 55 dilde selamlar, sese dönüştürülerek kaydedilmiş 116 görüntü, dalga, rüzgâr, gök gürültüsü ve kuş sesi gibi doğa sesleri, bir de Bach, Beethoven ve Stravinsky’den Chuck Berry’ye, dünyanın dört bir yanından geleneksel ezgilere uzanan yaklaşık 90 dakikalık müzik. Kapağına, plağın nasıl çalınacağını ve Dünya’nın pulsarlara göre nerede olduğunu gösteren çizimler kazınmıştır. İki sonda da artık yıldızlar arasındaki bölgeye, yani yıldızlararası uzaya ulaştı. Voyager 1 yaklaşık 40.000 yıl sonra başka bir yıldızın 1,6 ışık yılı yakınından geçecek.

NASAKartı aç

MerakTarih

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Manding dillerinde griota jeli ya da jali, Volofçada ise gewel denir. Bu gelenek, 13. yüzyılda Sundiata Keita’nın kurduğu Mali İmparatorluğu’na bağlanır: Sundiata Destanı’nda griot Balla Fasséké genç krala danışmanlık eder. Soyunu ona dayandıran Kouyaté griot ailesi bugün de sahneye çıkar. Bu görev genellikle griot aileleri içinde kuşaktan kuşağa geçer. Bir griot soy kütüklerini, tarihleri ve övgü şarkılarını ezberler; bunları çoğu zaman 21 telli bir arp-lavta olan kora, ahşap bir ksilofon olan balafon ya da küçük bir lavta olan ngoni eşliğinde seslendirir. Griotlar hükümdarlara danışmanlık etmiş, anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmış, kimin kimle akraba olduğunu bilen toplumsal hafıza olmuştur.

The Metropolitan Museum of ArtKartı aç

MerakMüzik

Mısırlı şarkıcı Ümmü Gülsüm, “Doğu’nun Yıldızı” lakabıyla 20. yüzyıl Arap dünyasının en çok sevilen seslerinden biri oldu. Klasik Arap şiirini uzun doğaçlamalarla söylediği aylık radyo konserleri, bütün bölgede milyonları radyo başına toplardı.

1900’lerin başında Nil Deltası’ndaki bir köyde doğdu. Çocukken Kur’an okumayı öğrendi, imam olan babasının küçük topluluğunda dinî ezgiler söyledi; sahneye çıkabilmesi için erkek çocuk kılığına sokuldu. Bu eğitim, sonradan aşk şarkılarına taşıdığı süslü ve esnek okuyuşu biçimlendirdi. 1937’den itibaren her ayın ilk perşembesi, Arap dünyasının dört bir yanına canlı yayımlanan bir konser verdi. Dinleyicinin coşkusuna karşılık bir dizeyi yineleyip her seferinde farklı söylediği için tek bir şarkı bir saati aşabiliyordu; şarkıcıyla dinleyicinin birlikte kapıldığı bu coşkuya Arapçada tarab denir. Mısır’ın 1967 savaşındaki yenilgisinden sonra yurt içinde ve dışında konserler verip gelirini devlete bağışladı. 1975’te Kahire’deki cenazesine yaklaşık dört milyon kişinin katıldığı tahmin ediliyor.

Umm KulthumKartı aç

MerakSanat

Johann Sebastian Bach (1685–1750), kontrpuanın, yani aynı anda çalan birkaç bağımsız ezgiyi birbirine uydurarak yazma sanatının ustasıydı. Füg denen biçimde kısa bir tema, katı kurallara göre sırayla farklı seslerde yeniden duyulur. Müziği bu kesinlik yüzünden kulağa matematiksel gelir, ama dinleyeni yine de derinden etkiler.

Bach kendine kimi zaman çok katı kurallar koyardı. 1741’de yayımlanan Goldberg Varyasyonları’nda bir açılış aryasının ardından 30 varyasyon gelir ve her üçüncüsü bir kanondur: İkinci ses, birincinin çaldığını biraz geriden aynen tekrarlar. İki ses arasındaki aralık her kanonda bir basamak büyür; 3. varyasyonda aynı notadan başlayan sesler, 27. varyasyonda dokuzlu aralıkla birbirini izler. Ölümünde yarım kalan Füg Sanatı’nın son fügünde, Almanca nota adlarıyla kendi adını yazan bir tema duyulur: B, A, C, H, yani si bemol, la, do ve si. Bach öldükten sonra tarzı eski moda sayıldı, ama besteciler onu incelemeyi sürdürdü; Mozart da Beethoven da İyi Düzenlenmiş Klavye’den çok şey öğrendi. 1829’da genç Felix Mendelssohn’un Berlin’de yönettiği Matta Pasyonu, Bach’a yeniden ilgi uyanmasının başlangıcı oldu.

BritannicaKartı aç

MerakTarih

Almanya’daki Hohle Fels Mağarası’nda bulunan ve yaklaşık 40.000 yıl önce bir akbabanın kanat kemiğinden oyulan flüt, bilinen en eski müzik aletlerinden biridir.

Arkeolog Nicholas Conard’ın yönettiği Tübingen Üniversitesi ekibi, flütü Almanya’nın güneybatısındaki Svabya Alpleri’nde parçalar hâlinde buldu ve 2009’da duyurdu. Yaklaşık 22 santimetre uzunluğundaki flüt, bir kızıl akbabanın kanat kemiğinden yapılmıştır; beş parmak deliği ve üflenen ucunda oyulmuş çentikler vardır. Avrupa’ya yerleşen ilk modern insanların bıraktığı Oriniyak katmanlarından çıkmıştır; en az 35.000, büyük olasılıkla 40.000’e yakın yaşındadır. Aynı mağarada ve yakınlardaki Geißenklösterle’de, içini oymak çok daha zor olan mamut fildişinden yapılmış flüt parçaları da bulundu. Hohle Fels, bilinen en eski insan heykelciklerinden biri olan fildişinden küçük bir kadın figürünü de vermiştir.

Ikigai DailyKartı aç

Sıradaki kartJapon topluluk davulculuğu taiko, Kuzey Amerika’da 1960’ların sonundan itibaren Kaliforniya’da kurulan Japon Amerikalı gruplar sayesinde kök saldı. Bu gruplar davullarını şarap fıçısı gibi ellerindeki malzemelerden kendileri yaptı; birlikte çalmak da bir topluluk olmanın yolu hâline geldi.Devam et →