Ikigai Daily
Menü
DinginlikBakış

Japon demiryolu çalışanları sinyalleri, göstergeleri ve kapıları parmaklarıyla gösterip gördüklerini yüksek sesle söyler. “Göster ve söyle” anlamına gelen bu kontrol yöntemine shisa kanko denir. Japonya Demiryolu Teknik Araştırma Enstitüsü’nün 1994’teki deneyinde yöntem, basit bir görevdeki hataları neredeyse yüzde 85 azalttı.

Japonya Demiryolu Teknik Araştırma Enstitüsü, 1994

ZihinTeknolojiKültür

Kartın devamı

Bu alışkanlık 1900’lerin başında Japon buharlı lokomotiflerinde, makinistlerle ateşçilerin sinyalleri birbirlerine seslenerek bildirmesiyle başladı; parmakla gösterme birkaç on yıl sonra eklendi. Mantığı şu: Yalnızca gözle yapılan alışılmış bir kontrol fark edilmeden geçip gidebilir, oysa parmakla göstermek ve sesli söylemek beynin onu gerçekten kaydetmesini sağlar. Sık aktarılan yüzde 85’lik rakam, Japonya Demiryolu Teknik Araştırma Enstitüsü’nün kontrollü bir deneyinden geliyor; demiryolu ağındaki kaza istatistiklerinden değil. Yöntem Japonya dışına da yayıldı: New York metrosu, tren kapılarının erken açıldığı olayların ardından 1996’da yöntemin bir biçimini benimsedi; Toronto’nun toplu taşıma sistemleri de kullanıyor. Pilotların talimatları sesli tekrar etmesi de benzer bir alışkanlıktır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Shisa kanko

İlgili kaynak: Japonya'da demiryolu ulaşımı
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimTeknoloji

Kaldırımın yola indiği yerdeki küçük rampalar, tekerlekli sandalye kullananlar için engellilerin verdiği mücadeleyle yapıldı. Bugün bebek arabası iten, valiz çeken, alışveriş arabası süren herkesin işine yarıyor.

Kaldırım rampalarının ilk örneklerinden biri 1940’larda ABD’nin Michigan eyaletindeki Kalamazoo kentinde yapıldı. Fikir, engelli gazilerin işe gidebilmesini isteyen avukat ve savaş gazisi Jack H. Fischer’dan çıkmıştı. 1970’lerde Kaliforniya’nın Berkeley kentinde, engellilerin kendi yönettiği ve Ed Roberts’ın kurucuları arasında olduğu Bağımsız Yaşam Merkezi, Telegraph ve Shattuck caddeleri boyunca rampa yapılmasını sağladı. Böylece bir Amerikan kentinde tekerlekli sandalyeyle basamağa takılmadan baştan sona gidilebilen ilk yollardan biri açıldı. 1990’da çıkan Engelli Amerikalılar Yasası, yeni yapılan ve yenilenen sokaklarda rampayı ülke genelinde zorunlu kıldı. Politika uzmanı Angela Glover Blackwell 2017’de bu örüntüye “kaldırım rampası etkisi” adını verdi: Bir grup için yapılan düzenleme çoğu zaman neredeyse herkesin işine yarar.

Smithsonian / Stanford Social Innovation ReviewKartı aç
DinginlikZihin

Orman anaokulları, genellikle üç ile altı yaş arasındaki çocuklar için ormanı ya da başka doğal alanları asıl sınıf olarak kullanan okul öncesi programlardır. Çocuklar çoğu zaman günün büyük bölümünü, yağmurda ve soğukta da dışarıda geçirir.

Fikrin kaynağı genellikle Danimarkalı Ella Flatau olarak gösterilir. Flatau 1950’lerin başında evinin yakınındaki ormanda çocuklarla vakit geçirmeye başladı; komşuların ilgisi bu buluşmaları düzenli bir anaokuluna dönüştürdü. Almanya’da 1968’den beri resmî olmayan doğa anaokulları vardı, ama orman anaokulları ancak 1993’te resmî bir çocuk bakım biçimi olarak tanındı ve böylece devlet desteği alabilir hâle geldi. Sayıları 2005’te 450 civarındayken 2017’de 1.500’ü aştı. Model zamanla İsveç’e, İngiltere’ye, ABD’ye ve başka ülkelere de yayıldı; bazı yerlerde “orman okulu” adıyla anılıyor. Çoğunun en kötü hava için bir kulübesi ya da barınağı vardır, ama gün dışarıda oyunun etrafında şekillenir; yetişkinler oyunu yönetmez, destekler.

Forest kindergartenKartı aç
DinginlikFelsefe

Filozof John Searle 1980’de, bir odada Çince soruları bir kural kitabına bakarak cevaplayan ama tek kelime Çince bilmeyen birini hayal etti. Dışarıdaki Çince konuşanlar, cevaplara bakıp odadakinin dili bildiğine inanır. Searle’ün “Çin Odası” düşünce deneyi, sembolleri doğru kullanmanın anlamak için yeterli olup olmadığını sorar. Searle’e göre yeterli değildir.

John Searle (1932–2025), Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nde ders veren Amerikalı bir filozoftu. Bu düşünce deneyini, doğru programı çalıştıran bir bilgisayarın gerçekten zihin sahibi olacağını söyleyen “güçlü yapay zekâ” görüşüne karşı ortaya attı. En bilinen itiraza göre odadaki kişi anlamasa da kişi, kurallar ve odadan oluşan sistemin bütünü anlıyordur. Searle’ün cevabı şuydu: Kişi bütün kuralları ezberleyip her şeyi kafasında yapsa bile yine tek kelime Çince anlamış olmaz.

John SearleKartı aç
AzimTeknoloji

CERN’de çalışan İngiliz bilgisayar bilimci Tim Berners-Lee, Mart 1989’da laboratuvardaki dağınık belgeleri birbirine bağlayan bir sistem önerdi: Herkes bir belgeden ötekine geçebilecekti. Amiri Mike Sendall önerinin kapağına “Belirsiz ama heyecan verici...” yazdı ve işe koyulmasına izin verdi. World Wide Web bu fikirden doğdu.

“Information Management: A Proposal” (Bilgi Yönetimi: Bir Öneri) başlıklı metin gerçek bir sorunu anlatıyordu. CERN’e gelen bilim insanlarının çoğu iki yıl kadar kalıp ayrılıyor, bilgi de sürekli kayboluyordu. Yazıya geçirilmiş bir şey bile, laboratuvarın birbiriyle uyumsuz pek çok bilgisayarı arasında bulunamıyordu. Berners-Lee’nin çözümü hipermetindi: Belgeler bir ağa dağılmış olacak, ama içlerindeki bağlantılar okuru doğrudan başka belgelere götürecekti. Benzer bir fikri 1980’de kendisi için yazdığı ENQUIRE adlı küçük bir programla denemişti. Öneri başta pek ilgi görmedi. Berners-Lee metni Mayıs 1990’da yeniden dağıttı ve aynı yılın kasım ayında Belçikalı mühendis Robert Cailliau ile birlikte resmî bir proje planına dönüştürdü. Sendall, sistemi laboratuvara yeni alınan bir NeXT bilgisayarda kurmasına izin verdi. Berners-Lee, “Information Mesh” (Bilgi Ağı) gibi adları da düşündükten sonra World Wide Web’de karar kıldı.

CERNKartı aç
AzimTeknoloji

Toyota’nın otomobil fabrikalarında hata fark eden her işçi bir ipi çekerek yardım çağırabilir; sorun hemen giderilemezse bütün üretim hattı durur.

Bu fikir, Toyota’nın dokumacılıktan gelen köklerine dayanır. Sakichi Toyoda 1924’te, iplik koptuğu anda kendiliğinden duran otomatik bir dokuma tezgâhı yaptı; böylece kusurlu kumaş çıkmıyor, tek bir kişi birçok tezgâha birden bakabiliyordu. Oğlu Kiichiro 1930’larda ailenin tezgâh şirketini otomobil üretimine yöneltti; daha sonra Taiichi Ohno’nun önderliğindeki mühendisler bu ilkeyi Toyota Üretim Sistemi’nin temel taşlarından biri yaptı. Japoncada jidoka denen bu ilke, genellikle “insan dokunuşlu otomasyon” diye çevrilir. İşçilerin çektiği ipe andon denir; adını Japonların kâğıt fenerinden alır, çünkü ip çekilince bir uyarı panosu yanar. Mantık basittir: Bir hatayı hemen düzeltmek, onu bitmiş arabalarda bulmaktan çok daha ucuzdur.

ToyotaKartı aç
Sıradaki kartİnsanın dikkat süresinin sekiz saniyeye inip bir Japon balığınınkinden bile kısaldığı iddiası, 2015 tarihli bir pazarlama raporundan yayıldı. Rapordaki rakamın dayandığı bir araştırma ise hiçbir zaman bulunamadı.Devam et →