The story behind the card
Most salamanders start life in water with feathery gills and later change into land-living adults. The axolotl never makes that change: it grows up, and even breeds, while keeping its gills and staying in the water, a trait biologists call neoteny. After an injury, skin quickly seals the wound and the cells beneath it form a blastema, a bud of cells able to rebuild the missing part. A new limb grows over weeks to months, usually without a scar. In the wild, axolotls now survive mainly in the canals of Xochimilco, the remains of old lakes in Mexico City; pollution, drainage and introduced carp and tilapia have made them critically endangered. Laboratories and aquarium keepers around the world hold large captive populations, which is why scientists can study them so closely.
Türkçe oku
Meksiko Şehri'nin göllerinde yaşayan bir semender olan aksolotl, kopan bacağını kemiği, kası ve siniriyle birlikte yeniden oluşturabilir; omuriliğinin ve kalbinin hasarlı kısımlarını da onarabilir.
Semenderlerin çoğu hayata suda, tüy gibi solungaçlarla başlar ve zamanla karada yaşayan erişkinlere dönüşür. Aksolotl bu dönüşümü hiç geçirmez: solungaçlarını koruyarak ve sudan çıkmadan büyür, hatta bu hâliyle ürer. Biyologlar buna neoteni der. Bir uzvunu kaybettiğinde yara kısa sürede deriyle kapanır; altında blastema denen, eksik parçayı yeniden kurabilen bir hücre tomurcuğu oluşur. Yeni bacak birkaç hafta ile birkaç ay içinde, çoğu zaman iz bırakmadan çıkar. Doğada artık başlıca Meksiko Şehri'ndeki eski göllerden geriye kalan Xochimilco kanallarında yaşar. Kirlilik, göllerin kurutulması ve sonradan getirilen sazan ve tilapya balıkları yüzünden türün nesli kritik tehlike altındadır. Buna karşılık dünyanın dört bir yanındaki laboratuvarlarda ve akvaryumlarda çok sayıda aksolotl yaşar; bilim insanlarının onları bu kadar yakından inceleyebilmesi de bu sayededir.
