Aranabilir arşiv

Arşive göz at

Alıntıları, bilgileri ve atasözlerini konuya, yazara ya da anahtar sözcüğe göre arayın. Kısa açıklama ve mevcut kaynak notları için kartı açın.

ARAyazar ve anahtar sözcük

SÜZkonu ve okuma biçimi

TR · ENiki dilli seçki

Ara ve süz

Konuya, yazara ya da anahtar sözcüğe göre arayın.

Arşive göz at

Okuma biçimine göre göz atın

Azim, Dinginlik ve Merak

Rastgele seçimRastgele bir kart göster

Sonuçlar

Arşive göz at

Sayfa 8

Q0189

MerakTarih

Pompeii, Vezüv Yanardağı tarafından öyle hızlı gömüldü ki, gündelik Roma yaşamını olağanüstü ayrıntılarıyla korudu.

MS 79’da Vezüv patladığında kül ve sünger taşı Pompeii’yi yaklaşık bir gün içinde gömdü; kentte kalanları ise kavurucu piroklastik akıntılar öldürdü. Gömülme o kadar hızlı ve eksiksizdi ki bir Roma kasabasını hayatın tam ortasında mühürledi: Fırınlarda duran ekmekler, duvarlardaki seçim sloganları, meyhanelerdeki şarap küpleri. Üstelik bir görgü tanığımız da var — körfezin karşısından izleyen Plinius (Genç Plinius), kül sütununu tarihçi Tacitus’a yazdığı iki mektupta anlattı. 1740’larda yeniden keşfedilen Pompeii, arkeolojinin gündelik Roma hayatına açılan en zengin penceresi oldu.

Ikigai DailyKartı aç

Q0190

MerakTarih

Antik Roma betonu öyle dayanıklıydı ki bazı liman yapıları 2.000 yıl sonra hâlâ ayakta.

Roma liman betonu, deniz suyuyla tepkimeye girmeyi sürdüren volkanik kül ve kireç kullandı; çatlaklarda yeni mineraller büyüdü. Bazı yapılar 2.000 yıl sonra hâlâ ayakta.

Ikigai DailyKartı aç

Q0191

MerakTarih

Olimpiyat Oyunları, Roma İmparatorluğu’nda yasaklandığında çoktan 1.000 yılı aşkın bir geçmişe sahipti.

Antik Olimpiyat Oyunları MÖ 776’dan itibaren düzenlendi ve bir Roma imparatoru onları yaklaşık MS 393’te pagan bir şenlik olarak yasaklamadan önce bin yılı aşkın süre sürdü.

Ikigai DailyKartı aç

Q0192

MerakTarih

İpek Yolu tek bir yol değil, Asya, Afrika ve Avrupa’daki kültürleri birbirine bağlayan bir ticaret yolları ağıydı.

İpek Yolu, kara ve deniz yollarından oluşan bir ağdı. Onun üzerinden yalnızca ipek değil; kâğıt yapımı, inançlar, rakamlar — ve zaman zaman hastalık da geçti.

Ikigai DailyKartı aç

Q0194

MerakTarih

Cengiz Han’ın imparatorluğu Doğu ile Batı’yı öyle geniş bir biçimde bağladı ki mallar, insanlar, hastalıklar ve fikirler her zamankinden hızlı hareket etti.

Doğu ile Batı’yı tek bir yönetim altında birleştiren Moğollar, malların, insanların ve fikirlerin korunan yollarda akmasını sağladı — veba da aynı yollardan yürüdü.

Ikigai DailyKartı aç

Q0195

MerakTarih

Kara Ölüm, Avrupa nüfusunun öyle büyük bir kısmını yok etti ki emek, ücretler ve toplumsal güç dengeleri değişti.

Kara Ölüm o kadar çok işçiyi öldürdü ki hayatta kalanlar daha iyi ücret ve koşul talep edebildi; bu da feodal toplumun katı bağlarını gevşetti.

Ikigai DailyKartı aç

Q0196

MerakTarih

Rönesans yalnızca sanatın yeniden doğuşu değildi. Aynı zamanda insanın kendini görüşünde bir devrimdi.

Rönesans, klasik sanatı canlandırdı; ama insanların dünyayı görüşünü de değiştirdi — sorgulamayı, perspektifi ve insan aklına duyulan yeni bir güveni diriltti.

Ikigai DailyKartı aç

Q0197

MerakTarih

Leonardo da Vinci binlerce sayfa not bıraktı, ama icatlarının çoğu yaşamı boyunca hiç inşa edilmedi.

Leonardo, binlerce defter sayfasını uçan makineler, dişliler ve incelemelerle doldurdu — ama birçok tasarım hiç yapılmadı; yüzyıllarca ayna yazısında saklı kaldı.

Ikigai DailyKartı aç

Q0199

MerakTarih

1453’te İstanbul’un fethi, bazı Yunan bilginleri antik metinlerle birlikte Batı’ya yöneltti ve Rönesans’ı besledi.

1453’te İstanbul fethedildiğinde, bazı Yunan bilginler antik el yazmalarıyla Batı’ya göç etti; bu aktarım İtalyan Rönesansı’nı besleyen kaynaklardan biri oldu.

Ikigai DailyKartı aç

Q0200

MerakTarih

Kahvehaneler, erken modern Avrupa ve Orta Doğu’da siyaset, ticaret, bilim ve dedikodu merkezleri hâline geldi.

17. ve 18. yüzyıl kahvehanelerine ‘peni üniversiteleri’ denirdi: Bir kahve fiyatına, herkes siyaset, ticaret ve bilim tartışmalarına katılabilirdi.

Ikigai DailyKartı aç

Q0201

MerakTarih

İngilizcedeki ‘salary’ (maaş) sözcüğü tuzla bağlantılıdır, çünkü tuz bir zamanlar ticareti ve ödemeyi biçimlendirecek kadar değerliydi.

‘Salary’ (maaş) sözcüğü, kökü sal (tuz) olan Latince salarium’dan gelir. Tuz bir zamanlar öyle değerliydi ki ticaret yollarını ve kimilerine göre askerin ücretinin bir kısmını biçimlendirdi.

Ikigai DailyKartı aç

Q0202

MerakTarih

Sanayi Devrimi insan yaşamını öyle derinden değiştirdi ki iş, kentler, zaman ve aile düzeni makineler etrafında yeniden örgütlendi.

Sanayi Devrimi, günlük hayatı kökünden değiştirdi — insanları şehirlere taşıdı, günü saatin egemenliğine soktu, işi ve aileyi yeniden biçimlendirdi.

Ikigai DailyKartı aç

Q0204

MerakTarih

İnsanlık, ilk motorlu uçuştan Ay’a inişe 70 yıldan kısa sürede geçti.

1903’te Kitty Hawk’tan 1969’da Ay’a yalnızca 66 yıl vardı — ilk uçuştan Ay’a inişe uzanan bütün sıçramayı kapsayan tek bir uzun ömür.

Ikigai DailyKartı aç

Q0205

MerakTarih

Birleşmiş Milletler, bir başka küresel felaketi önlemek için İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kuruldu.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1945’te kurulan Birleşmiş Milletler, uluslara konuşabilecekleri bir masa vermek için oluşturuldu; amaç, bir başka küresel felaketi önlemekti.

Ikigai DailyKartı aç

Q0206

MerakTarih

Soğuk Savaş yalnızca silahlarla değil; bilim, spor, propaganda, sinema ve uzay araştırmalarıyla da yürütüldü.

Bu rekabet yalnızca askeri stratejiyi değil; okulları, filmleri, Olimpiyatları, laboratuvarları ve uzay yarışını da bir etki alanına dönüştürdü.

Ikigai DailyKartı aç

Q0207

MerakTarih

Uzay Yarışı gökyüzünü siyasi bir savaş alanına çevirdi — ve farkında olmadan bugün içinde yaşadığımız dünyayı inşa etti.

Her şey Ekim 1957’de, yalnızca 58 cm genişliğindeki bip sesli metal küre Sputnik’in Amerika’nın üzerinden geçmesiyle başladı ve bir yıl içinde NASA’nın kurulmasını tetikledi. On iki yıl sonra Apollo 11 Ay’daydı. Ama yarışın asıl mirası başparmağınızın altında: hava durumu ve iletişim uyduları, GPS navigasyonu ve Apollo’nun minicik, güvenilir elektronik talebiyle güçlenen genç mikroçip endüstrisi. Rekabet siyasiydi; geride bıraktığı altyapı herkesin oldu.

Ikigai DailyKartı aç

Q0208

MerakTarih

Uzaya çıkan ilk insan, 1961’de Yuri Gagarin’di.

12 Nisan 1961’de Yuri Gagarin, Vostok 1 ile Dünya’nın çevresinde bir tur atarak uzaya çıkan ilk insan oldu — yaklaşık 108 dakikalık bir uçuş.

Ikigai DailyKartı aç

Q0209

MerakTarih

Ay’dan söylenen ilk sözler Dünya’da neredeyse anında duyuldu, ama sinyal yaklaşık 400.000 kilometre (250.000 mil) yol kat etti.

Radyo sinyalleri ışık hızında gider; bu yüzden Ay’dan gelen sözler Dünya’ya yaklaşık 1,3 saniyede ulaştı — neredeyse anlık, ama 384.000 km (239.000 mil) boyunca yine de ölçülebilir bir gecikme.

Ikigai DailyKartı aç

Q0210

MerakTarih

Berlin Duvarı 28 yıl ayakta kaldı ve 1989’da yıkıldı.

Berlin Duvarı, şehri 1961’den 1989’a dek böldü; sonra neredeyse bir gecede açıldı — bölünmüş bir dünyanın 28 yıllık simgesinin ani sonu.

Ikigai DailyKartı aç

Q0211

MerakTarih

Nelson Mandela, Güney Afrika’nın cumhurbaşkanı olmadan önce 27 yılını hapiste geçirdi.

Nelson Mandela, apartheid’e karşı çıktığı için 27 yıl hapis yattı; sonra 1990’da özgürlüğüne kavuştu ve 1994’te Güney Afrika’nın ilk siyah cumhurbaşkanı oldu.

Ikigai DailyKartı aç

Q0212

MerakTarih

İnsanlık tarihi düz bir ilerleme çizgisi değildir. Kazalardan, icatlardan, çöküşlerden, toparlanmalardan ve seçimlerden oluşan karmaşık bir zincirdir.

Tarih nadiren düz bir çizgide ilerler. İlerleme; kaza, geri dönüş ve istenmeyen sonuçlarla iç içe gelir — bir yürüyüşten çok, karmakarışık bir örgü.

Ikigai DailyKartı aç

Q0213

MerakTarih

Çevrendeki her sıradan nesnenin, onu icat eden, alıp satan, uğruna savaşan, geliştiren, kopyalayan ya da taşıyan insanlara dair gizli bir tarihi vardır.

Gündelik şeyler gizli tarihler taşır — onları icat eden, ticaretini yapan, çıkaran ve taşıyan insanlar. Yakından bakarsan, sıradan bir nesne koca bir dünyaya açılır.

Ikigai DailyKartı aç

Q0215

MerakTarih

Antik Mısırlılar binlerce yıl önce 365 günlük bir takvim kullanıyordu.

Eski Mısırlılar, on iki 30 günlük ay ve fazladan beş günden oluşan 365 günlük bir güneş takvimi kullandı — binlerce yıl önce, şaşırtıcı ölçüde modern bir yapı.

Ikigai DailyKartı aç

Q0216

MerakTarih

İlk sikkeler, yaklaşık MÖ 7. yüzyılda Batı Anadolu’daki Lidya’da ortaya çıktı.

İlk gerçek sikkeler, Batı Anadolu’daki Lidya’da yaklaşık MÖ 7. yüzyılda basıldı — ticareti dönüştüren, standartlaştırılmış madenî para.

Ikigai DailyKartı aç