Ikigai Daily
Menü
DinginlikBilgi

Başkalarına yardım etmek ya da onlar için para harcamak, verenin de keyfini biraz yerine getirir; pek çok araştırma bunu gösteriyor. Psikologlar bu tür davranışlara “prososyal”, yani başkalarının yararına davranış diyor.

Psychology of well-being

ZihinBilim

Kartın devamı

Elizabeth Dunn, Lara Aknin ve Michael Norton’ın 2008’de Science dergisinde yayımlanan tanınmış çalışmasında katılımcılara 5 ya da 20 dolar verildi. Bir kısmından bu parayı gün bitmeden kendileri için, ötekilerden ise başka biri ya da bir hayır kurumu için harcamaları istendi. Akşam, parayı başkası için harcayanlar kendilerini daha mutlu hissettiklerini söyledi. Aknin ve arkadaşlarının sonraki çalışmaları, 130’dan fazla ülkeden toplanan anket verilerinde cömertlikle iyi oluş arasında benzer bir bağ buldu. Etki çoğu zaman küçük ve kısa sürelidir, hayat değiştirmez; ama birbirinden çok farklı ülkelerde ve gelir düzeylerinde görülmüştür.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Psychology of well-being

İlgili kaynak: Prososyal davranış
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikZihin

Gezi ya da konser gibi deneyimlere harcanan para, eşyalara harcanandan genellikle daha uzun süre memnun eder; ama etki kişiden kişiye değişir.

Bu fikir en çok psikologlar Leaf Van Boven ile Thomas Gilovich’in adıyla anılır. İkili 2003’teki çalışmalarında katılımcılardan, yakın zamanda para verdikleri bir deneyimi, örneğin bir geziyi, benzer fiyattaki bir eşyayla karşılaştırmalarını istedi. Ortalamada deneyim insanları daha mutlu etmişti. Sonraki çalışmalar üç neden öne sürdü: Deneyimler kim olduğumuzun bir parçası hâline gelir, başkalarının sahip olduklarıyla daha az kıyaslanır ve başkalarıyla paylaşılıp konuşulur. Beklentinin de payı var; bir geziyi dört gözle beklemek başlı başına keyiflidir. Yine de bu ortalama bir eğilimdir; her tatilin her işe yarar eşyadan iyi olduğu anlamına gelmez.

Psychology of happinessKartı aç
DinginlikSağlık

Yıllarca yoğun trafik, tren ya da uçak gürültüsüyle yaşamak sağlığa zarar verebilir. Bu gürültü bölünen uyku, çocuklarda öğrenme güçlüğü ve daha yüksek kalp hastalığı riskiyle ilişkilidir; insan sesi fark etmez hâle geldikten sonra bile beden tepki vermeyi sürdürür.

Avrupa Çevre Ajansı 2020’de, Avrupa’da en az 113 milyon kişinin gece ve gündüz ortalaması 55 desibel ya da daha yüksek olan trafik gürültüsüyle uzun süre yaşadığını hesapladı. Avrupa Birliği zararlı gürültüyü bu eşikten itibaren raporlar; Dünya Sağlık Örgütü ise yol trafiği gürültüsünün 53 desibelin altında tutulmasını önerir. Araştırmalar bu tür gürültüyü bölünen uyku, yükselen stres hormonları, havalimanı ve işlek yol yakınında oturan çocuklarda okuma ve bellek sorunları, yüksek tansiyon ve kalp hastalığıyla ilişkilendiriyor. İnsan zamanla sese alışır, yani onu daha az fark eder; ama uyku araştırmaları, gece bir kamyon ya da uçak geçtiğinde kalp atışının yine hızlandığını gösteriyor.

WHO / European Environment AgencyKartı aç
DinginlikZihin

Bir kapıdan geçmek, az önce ne yaptığınızı hatırlamayı zorlaştırabilir; yan odaya gidip ne için geldiğinizi unutmanızın bir nedeni bu olabilir. Araştırmacılar bunu, belleğin yaşadıklarımızı kesintisiz bir kayıt olarak değil, ayrı bölümler hâlinde sakladığının işareti sayar.

Gabriel Radvansky ve ekibinin 2011’de yayımlanan deneylerinde katılımcılar nesneleri ya bir odadan ötekine ya da aynı mesafe boyunca tek bir odanın içinde taşıdı; deneyler hem sanal hem gerçek ortamlarda yapıldı. Kapıdan geçenler taşıdıkları nesneleri daha çok unuttu; ilk odaya geri dönmek de hafızalarını tazelemedi. Önerilen açıklamaya göre zihin yaşadıklarını olaylara böler; kapı bir olayın bittiğini haber verir ve o olayın ayrıntıları bir kenara kaldırılır. Sonraki çalışmalar temkinli olmak gerektiğini gösterdi: Bond Üniversitesi’nden McFadyen ve ekibinin 2021’deki deneylerinin çoğunda kapının bir etkisi görülmedi; hatalar yalnızca katılımcılar aynı anda başka bilgileri de akıllarında tutarken arttı. Yani kapı, unutkanlığın olası nedenlerinden yalnızca biridir.

Psikoloji araştırmalarıKartı aç
DinginlikZihin

Haftada bir kez 15 dakika yürüyen ve yürürken onları huşuyla dolduran şeylere dikkat eden yaşlılar, sekiz hafta içinde daha çok sevinç, gündelik hayatta da daha az sıkıntı bildirdi. 60 kişilik bu 2020 çalışmasında katılımcılar, yürüyüşte çektikleri özçekimlerde kendilerine giderek daha az yer verdi.

Huşu, bir dağ manzarası ya da yıldızlarla dolu bir gökyüzü gibi insanın bir bakışta kavrayamayacağı kadar büyük bir şeyin karşısında duyduğu histir. California Üniversitesi San Francisco’dan sinirbilimci Virginia Sturm ve ekibi, sağlıklı yaşlı gönüllüleri rastgele iki gruba ayırdı. Birinci gruptan yürürken huşu uyandıran şeyler aramaları istendi, ikinci grup yalnızca yürüdü. İki grup da her yürüyüşte kendi fotoğrafını çekti. Zamanla huşu grubunun özçekimlerinde manzara büyüdü, kişinin kendisi küçüldü; yüzlerindeki gülümseme de belirginleşti. Kaygı ve depresyon ölçümleri ise iki grupta da değişmedi. Yani çalışma bir tedavi değil, ruh hâline her gün küçük bir katkı olduğunu gösteriyor.

Awe walk studyKartı aç
DinginlikZihin

Kuş görmek ya da sesini duymak, saatlerce süren daha iyi bir ruh hâliyle ilişkili. 1.292 kişiyle akıllı telefon üzerinden yapılan 2022 tarihli bir çalışmada, o an kuş gördüğünü ya da duyduğunu bildirenler, saatler sonraki yoklamada da kendilerini daha iyi hissettiklerini söyledi.

Çalışmada, King’s College London’da geliştirilen Urban Mind uygulaması kullanıldı. Uygulama gün içinde birkaç kez katılımcılara o an ne gördüklerini, ne duyduklarını ve nasıl hissettiklerini soruyor. Soruyu o anda sormak, insanların ruh hâllerini sonradan hatırlarken yaptıkları yanılgıların önüne geçiyor. Nisan 2018 ile Ekim 2021 arasında 1.292 katılımcı bu sorulara toplam 26.856 kez cevap verdi. Kuşlarla karşılaşmanın iyi etkisi hem sağlıklı insanlarda hem de dünyada en yaygın ruhsal hastalık olan depresyon tanısı almış kişilerde görüldü. Ancak araştırmacılar bir deney yapmadı, yalnızca gözlem yaptı. Bu yüzden iyileşmenin kuşlardan kaynaklandığı kanıtlanmış değil; kuşların bulunduğu yerler başka açılardan da daha hoş olabilir.

Urban Mind studyKartı aç
Sıradaki kartYavaş nefes almak, bedenin strese verdiği tepkiyi yatıştırabilir. Pek çok teknik, nefes vermeyi nefes almaktan biraz uzun tutar; bu da kalp atışını yavaşlatmaya yardım eder.Devam et →