Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

Grönland köpekbalığı, bilinen en uzun ömürlü omurgalıdır. Büyük bir köpekbalığının yaşı radyokarbon yöntemiyle yaklaşık 392 yıl olarak hesaplandı; ancak yöntemin payı geniştir ve gerçek yaş kabaca 270 ile 500 yılı aşkın bir aralıkta olabilir.

Nielsen ve ark., Science, 2016

Bilim

Kartın devamı

Danimarkalı araştırmacıların öncülük ettiği bir ekip, Grönland sularında toplanan 28 köpekbalığını inceledikten sonra sonucu 2016’da Science dergisinde yayımladı. Ekip her köpekbalığının göz merceğinin çekirdeğini radyokarbon yöntemiyle tarihlendirdi. Bu çekirdek doğumdan önce oluşur ve sonra hiç değişmez; radyokarbon yöntemi de karbonun zamanla yavaşça bozunan bir türünden ne kadar kaldığını ölçer. Yaklaşık 5 metre boyundaki en büyük köpekbalığının yaşı 392 yıl çıktı, ama olası aralık kabaca 272 ile 512 yıldı. Bu yüzden çalışma, onun Shakespeare’in doğduğu 1564’te yaşayıp yaşamadığını kesin olarak söyleyemiyor. Grönland köpekbalıkları Kuzey Atlantik’in ve Arktik’in soğuk, derin sularında yaşar, yılda en fazla bir santimetre kadar büyür ve belki ancak 150 yaşlarında üreyebilir.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Nielsen et al., Science (2016)

İlgili kaynak: Somniosus microcephalus
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikEdebiyat

Hayal gücü bilgiden daha önemlidir. Bilgi sınırlıdır. Hayal gücü dünyayı kuşatır.

Einstein bu sözleri Amerikalı gazeteci George Sylvester Viereck’e söyledi; “What Life Means to Einstein” (Einstein İçin Hayatın Anlamı) başlıklı söyleşi, 26 Ekim 1929’da The Saturday Evening Post dergisinde yayımlandı. Einstein o sırada dünyaca ünlüydü: 1919 güneş tutulmasında yapılan ölçümler genel görelilik kuramını doğrulamış, 1921 Nobel Fizik Ödülü de ona verilmişti. Söz, hayal gücünden özgürce yararlanacak kadar sanatçı olduğunu söylediği cümlenin hemen ardından gelir. Benzer bir bölüm, 1931’de yayımlanan Cosmic Religion (Kozmik Din) adlı kitabında da yer aldı.

Albert Einstein, The Saturday Evening Post interview (1929)Kartı aç
MerakBilim

ABD’nin batısında yetişen bazı bristlecone çamları 4.800 yaşından büyüktür; yani Mısır’daki Keops Piramidi’nden bile yaşlıdırlar.

Bilinen en yaşlı canlı örnek, Methuselah lakaplı ağaçtır ve Doğu Kaliforniya’daki White Mountains’ta yetişir. Yıllık halkaları sayıldığında 4.850 yaşından büyük olduğu anlaşılmıştır; zarar görmesin diye tam yeri gizli tutulur. Keops Piramidi MÖ 2560 dolaylarında yapıldı, yani Methuselah filizlendikten birkaç yüzyıl sonra. Bristlecone çamları, kireçtaşına benzeyen dolomit kayasının ince ve kuru toprağında, başka bitkilerin pek yaşayamadığı yerlerde son derece yavaş büyür; bu da onları rekabetten ve yangından korur. Yoğun ve reçineli odunları böceklere, mantarlara ve çürümeye direnir; ölen ağaçlar bile binlerce yıl ayakta kalabilir. 1964’te Nevada’da bir araştırmacı, sonradan Prometheus adı verilen bir ağacı kesti ve en az 4.862 halka saydı; bu ağaç o güne kadar bilinen en yaşlı ağaç çıktı.

Ikigai DailyKartı aç
MerakBilim

Birçok incir ağacını yalnızca minicik incir arıları tozlaştırabilir. Bu arılar kapalı incirin içine girer ve orada saklı duran yüzlerce çiçeğe ulaşır.

İncir aslında tek bir meyve değil, içi minicik çiçeklerle kaplı, kapalı bir çiçek topluluğudur. Boyu bir iki milimetreyi geçmeyen dişi incir arısı, incirin ucundaki dar delikten içeri girer ve bu sırada çoğu zaman kanatlarını kaybeder. İçerideki çiçekleri tozlaştırır, yumurtalarını bırakır ve orada ölür. Yavrular incirin içinde çiftleşir; yeni dişiler üzerlerinde polenle başka bir ağaca gider. İncir türlerinin çoğu kendine özgü bir arı türüne bağlıdır ve bu ortaklığın on milyonlarca yıllık olduğu düşünülür. Aydın yöresinde üreticiler bugün de bahçelerine erkek incir, yani ilek dalları asar; böylece arılar kurutmalık İzmir tipi incirleri tozlaştırır. Bu işe ilekleme denir. Bahçelerde yetişen incirlerin çoğu ise arıya hiç gerek duymadan olgunlaşır.

USDA Forest Service / Royal SocietyKartı aç
DinginlikBilim

Deniz çayırları deniz tabanının yalnızca binde birini kaplar, ama okyanus tortullarına gömülen karbonun yaklaşık onda biri onların payıdır. Deniz çayırları kıyı sularında, su altında yetişen çiçekli bitkilerdir.

Alg olan deniz yosunlarının aksine deniz çayırlarının kökü, yaprağı ve çiçeği vardır; Antarktika dışındaki bütün kıtaların sığ kıyı sularında yetişirler. Yaprakları akıntıyı yavaşlatır, böylece ince tanecikler dibe çöker; kökleri de deniz tabanını bir arada tutar. Ölen yapraklar ve kökler oksijeni az olan çamura gömülür ve orada çok yavaş çürür; bu yüzden içlerindeki karbon yüzyıllarca hapsolabilir. Kıyı bitkilerinin bu yolla depoladığı karbona “mavi karbon” denir. Türkiye kıyıları da dahil olmak üzere Akdeniz’de Posidonia oceanica çayırları, binlerce yıl boyunca kök ve tortudan kalın katmanlar örer. 19. yüzyılın sonlarından bu yana dünyada bilinen deniz çayırı alanlarının beşte birinden fazlası tarama, kirlilik ve kıyı yapılaşması yüzünden yok oldu.

NOAAKartı aç
DinginlikBilim

Kelp ormanları bitkilerden değil, soğuk kıyı sularında yetişen dev esmer alglerden oluşur. Birçok balığa, omurgasıza, foka ve deniz samuruna barınak olur.

Kelpler büyük esmer alglerdir. Kökleri yoktur; onun yerine kayaya pençe gibi tutunan bir tabanları vardır. Gazla dolu küçük keseler de yapraksı kısımlarını ışığa doğru ayakta tutar. Dev kelp günde 60 santimetreye kadar uzayabilir ve boyu 30 metreyi geçebilir; su yüzeyinde, bir ormanın ağaç tepeleri gibi bir örtü oluşturur. Kelp ormanları Kaliforniya ve Şili’den Güney Afrika’ya, Avustralya’ya ve Norveç’e kadar soğuk kıyılarda yetişir. Kuzey Pasifik’te deniz samurları, kelpleri kemiren deniz kestanelerini yiyerek bu ormanları korur. Samurların kürkleri için avlanıp yok edildiği yerlerde deniz kestaneleri çoğaldı ve ormanları çıplak kayalığa çevirdi.

NOAA Okyanus HizmetiKartı aç
Sıradaki kartEn fazla 4,5 milimetre çapındaki Turritopsis dohrnii denizanası, strese girdiğinde, yaralandığında, hastalandığında ya da yaşlandığında geliştiği ilk evreye, yani polip hâline geri dönebilir. Ardından yeniden yetişkin bireylere dönüşür ve yaşam döngüsüne baştan başlar.Devam et →