Marshall Adaları’nın denizcileri, okyanus dalgalarının adaların çevresinde nasıl yön değiştirdiğini gösteren çubuk haritalar yaptı. Kıvrık çubuklar dalgaların izlediği yolları, deniz kabukları ya da çubukların kesiştiği noktalar da adaları gösterir.

Marshall Islands stick chart

Kartın devamı

Haritalar, Hindistan cevizi yapraklarının orta damarlarından yapılır, Hindistan cevizi lifiyle bağlanırdı. Marshalllı denizciler üç temel tür kullanırdı: mattang, dalgaların bir adanın çevresinde nasıl kıvrılıp birbirine karıştığını genel olarak öğretirdi; meddo birkaç gerçek adayı ve çevresindeki dalga düzenini gösterirdi; rebbelib ise bütün bir ada zincirini kapsardı. Bu bilgi sır gibi saklanır, denizci aileleri içinde aktarılırdı. Haritalar denize götürülmez, karada incelenip ezberlenirdi. Açık denizde denizci birbirini kesen dalgaları kanonun hareketinden hisseder, bazen daha iyi sezmek için teknenin dibine uzanırdı; böylece bir ada ufukta görünmeden çok önce yerini kestirebilirdi. Batılı ziyaretçiler bu haritaları ilk kez 19. yüzyılın ikinci yarısında tanımladı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Marshall Islands stick chart

İlgili kaynak: Marshall Adaları

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakMühendislik

Plimsoll işareti, gemi gövdesine boyanan ve ortasından yatay bir çizgi geçen dairedir; yüklü bir geminin suya en fazla ne kadar gömülebileceğini gösterir. Yanındaki ek çizgiler, tatlı suda, tropik sularda ve kış denizlerinde güvenli sınırın farklı olduğunu hesaba katar.

İşaret, adını 1870’lerde “tabut gemiler”e karşı mücadele eden İngiliz milletvekili Samuel Plimsoll’dan alır. Bu gemiler aşırı yüklenerek ve çoğu zaman değerinden yüksek sigortalanarak denize gönderilirdi; gemi batıp mürettebat boğulsa bile sahipleri kâr edebiliyordu. Plimsoll’un 1873’te yayımlanan Our Seamen (Denizcilerimiz) adlı kitabı kamuoyunu ayağa kaldırdı ve 1876 tarihli Ticaret Gemileri Yasası, İngiliz gemilerinde yükleme çizgisini zorunlu kıldı. 1930 ve 1966’daki uluslararası sözleşmeler bu kuralı bütün dünyadaki gemilere yaydı. İşaretin yanındaki harfler tropik tatlı su (TF), tatlı su (F), tropik (T), yaz (S), kış (W) ve Kuzey Atlantik kışı (WNA) anlamına gelir. İngilizcede kanvas spor ayakkabılara “plimsoll” denmesinin, sayanın tabanla birleştiği yerdeki şeridin bu çizgiyi andırmasından geldiği söylenir.

Plimsoll lineKartı aç

MerakOkyanus

Amerikan ticaret gemisi Mary Celeste, 1872’de Atlas Okyanusu’nda sağlam ama bomboş hâlde sürüklenirken bulundu. Yükü yerindeydi, mutfakta yiyecek vardı, mürettebatın eşyalarına dokunulmamıştı. Gemideki on kişiden bir daha haber alınamadı.

Kanada bandıralı Dei Gratia, gemiye 4 Aralık 1872’de Azor Adaları açıklarında rastladı. Mary Celeste bir ay önce, 1.701 varil sanayi alkolüyle New York’tan Cenova’ya doğru yola çıkmıştı. Tek filikası yoktu ve seyir defterindeki son kayıt on gün önceye aitti; bu da gemidekilerin aceleyle ama düzen içinde ayrıldığını düşündürüyor. Kaptan Benjamin Briggs’in yanında karısı ve iki yaşındaki kızı da vardı. Güvertede, ambardaki suyu ölçmeye yarayan derme çatma bir iskandil çubuğu bulundu. İlk kuramlardan birine göre yanlış bir ölçüm, Briggs’e geminin hızla su aldığını düşündürmüş olabilir. Bir başka olasılık da alkol buharından korkmuş olmaları. Arthur Conan Doyle’un pek çok ayrıntıyı kendisi uydurduğu 1884 tarihli öyküsü, olayın bir efsaneye dönüşmesinde büyük rol oynadı.

Denizcilik tarihiKartı aç

MerakArkeoloji

Pazırık halısı, bugün bilinen en eski düğümlü halıdır. Yaklaşık 2.300 ila 2.500 yıl önce dokunmuş ve Sibirya’daki Altay Dağları’nda donmuş bir mezarda günümüze ulaşmıştır.

Sovyet arkeolog Sergei Rudenko halıyı 1949’da, Altay’ın atlı göçebelerine ait bir mezar höyüğü olan Pazırık 5 numaralı kurganda buldu. Mezar çok eski zamanlarda soyulmuştu; soyguncuların açtığı tünelden sızan su donmuş, buz da keçeyi, ahşabı, kumaşları ve halıyı bozulmadan saklamıştı. Rudenko mezarları MÖ 5. yüzyıla tarihlemişti; sonraki çalışmalar bu kurgan grubunu MÖ 4. ile 3. yüzyıllara yerleştiriyor. Yaklaşık iki metreye iki metre boyutundaki halıda 1,25 milyon kadar düğüm var; ortadaki alanı atlılar ve geyiklerle süslü kenar şeritleri çevreler. Halının nerede dokunduğu hâlâ tartışılıyor: İran, Ermenistan ve Orta Asya’nın adı geçiyor. Halı bugün St. Petersburg’daki Devlet Ermitaj Müzesi’nde saklanıyor.

Pazyryk carpetKartı aç

MerakMimarlık

Fujian tulouları, Çin’in güneydoğusunda Hakka ve Minnan topluluklarının sıkıştırılmış topraktan yaptığı yuvarlak ya da kare biçimli dev evlerdir. Kale gibi kapalı tek bir halka, ortak bir avlunun çevresinde bütün bir sülaleyi, bazen birkaç yüz kişiyi barındırırdı.

Tuloların çoğu 12. ile 20. yüzyıllar arasında Fujian’ın güneybatısındaki tepelik bölgede yapıldı. Haydutların ve sülaleler arası kavgaların eksik olmadığı bu yerlerde, bir kale gibi kapanabilen bir ev emeğe değerdi. Üç ila beş kat yüksekliğindeki duvarlar, tahta kalıpların arasına toprak dövülerek kat kat yükseltildi. Dışarıya tek bir kapı ve birkaç pencere açılır; içeride ise her katı ahşap galeriler dolaşır. Her aile zeminden en üst kata kadar kendi odalarına sahipti; avluda kuyu ve sülalenin atalarını andığı salon bulunurdu. En büyük tuloular 800 kişiye kadar barındırabiliyordu. UNESCO, 46 tuloyu 2008’de Dünya Mirası listesine aldı.

Fujian tulouKartı aç

MerakArkeoloji

Nan Madol, Mikronezya’daki Pohnpei Adası’nın kıyısında, gelgit kanallarıyla birbirinden ayrılan yaklaşık yüz yapay adacık üzerine kurulmuş bir yıkık kenttir; bazalt duvarları, mezarları ve tören yapıları hâlâ ayaktadır.

Adacıkların yapımı 8. ya da 9. yüzyılda başladı; büyük bazalt duvarlar ise 1180–1200 dolaylarından itibaren yükseldi. Kent, Pohnpei’yi yaklaşık 1628’e kadar tek elden yöneten Saudeleur hanedanının tören ve yönetim merkezi oldu; rakip şefler, göz önünde olsunlar diye burada yaşamak zorundaydı. Yapıcılar, Pohnpei’nin başka bir yerinden çıkarılıp buraya getirilen, doğal olarak çok köşeli uzun bazalt sütunlar kullandı. Sütunları bir enine, bir boyuna sıralar hâlinde üst üste koydular ve içini mercan molozuyla doldurdukları platformları böyle çevirdiler. Bu ağır taşların nasıl taşınıp kaldırıldığına dair bir kayıt yok. Mezarların bulunduğu Madol Powe bölümünde, duvarlarla çevrili kraliyet mezarı Nandauwas da yer alır. UNESCO, Nan Madol’u 2016’da Dünya Mirası listesine aldı ve kanalları tıkayan alüvyon ve mangrovlar yüzünden aynı anda Tehlike Altındaki Dünya Mirası listesine ekledi.

Nan MadolKartı aç

Sıradaki kartCoğrafyacı İdrîsî, Sicilya Kralı II. Roger için hazırladığı Tabula Rogeriana adlı dünya atlasını 1154’te tamamladı. On beş yıl kadar, eski coğrafya kitaplarında yazanları gezginlerden derlediği anlatılarla karşılaştırdı.Devam et →

Marshall Adaları’nın denizcileri, okyanus dalgalarının adaların çevresinde nasıl yön değiştirdiğini gösteren çubuk haritalar yaptı. Kıvrık çubuklar dalgaların izlediği yolları, deniz kabukları ya da çubukların kesiştiği noktalar da adaları gösterir.

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

Plimsoll işareti, gemi gövdesine boyanan ve ortasından yatay bir çizgi geçen dairedir; yüklü bir geminin suya en fazla ne kadar gömülebileceğini gösterir. Yanındaki ek çizgiler, tatlı suda, tropik sularda ve kış denizlerinde güvenli sınırın farklı olduğunu hesaba katar.

Amerikan ticaret gemisi Mary Celeste, 1872’de Atlas Okyanusu’nda sağlam ama bomboş hâlde sürüklenirken bulundu. Yükü yerindeydi, mutfakta yiyecek vardı, mürettebatın eşyalarına dokunulmamıştı. Gemideki on kişiden bir daha haber alınamadı.

Pazırık halısı, bugün bilinen en eski düğümlü halıdır. Yaklaşık 2.300 ila 2.500 yıl önce dokunmuş ve Sibirya’daki Altay Dağları’nda donmuş bir mezarda günümüze ulaşmıştır.

Fujian tulouları, Çin’in güneydoğusunda Hakka ve Minnan topluluklarının sıkıştırılmış topraktan yaptığı yuvarlak ya da kare biçimli dev evlerdir. Kale gibi kapalı tek bir halka, ortak bir avlunun çevresinde bütün bir sülaleyi, bazen birkaç yüz kişiyi barındırırdı.

Nan Madol, Mikronezya’daki Pohnpei Adası’nın kıyısında, gelgit kanallarıyla birbirinden ayrılan yaklaşık yüz yapay adacık üzerine kurulmuş bir yıkık kenttir; bazalt duvarları, mezarları ve tören yapıları hâlâ ayaktadır.