Amerikalı ressam Albert Munsell her rengi üç ölçüyle tanımladı: tonu (kırmızı ya da mavi gibi), değeri (ne kadar açık ya da koyu olduğu) ve kroması (ne kadar canlı olduğu). 1905’te yayımladığı bu sistem, renkleri eşleştirmek için bugün de kullanılıyor.

Munsell color system

Kartın devamı

Munsell, Boston’daki Massachusetts Normal Sanat Okulu’nda resim dersi veren bir ressamdı. Gündelik renk adlarını ders anlatmak için fazla belirsiz buluyor, bunların yerine sayılara dayanan, mantıklı bir sistem istiyordu. Çalışmaya 1898’de başladı ve sistemi 1905’te A Color Notation (Renk Gösterimi) adlı kitabında yayımladı. Asıl yeniliği, ölçeklerdeki her adımın göze de eşit bir fark olarak görünmesini sağlamaktı. 1940’larda Amerika Optik Derneği’nin yaptığı ölçümler renk çizelgelerini daha da iyileştirdi. ABD Tarım Bakanlığı 1930’larda sistemi toprak rengini tanımlamak için benimsedi; toprak bilimciler arazide bugün de Munsell çizelgeleriyle çalışıyor. Diş hekimleri dolgu ve protezlerin rengini, bira üreticileri de biranın rengini tutturmak için bu sistemden yararlanıyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Munsell color system

İlgili kaynak: Munsell color system

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakTasarım

Buckminster Fuller’ın tasarladığı Dymaxion haritası, dünyayı yirmi üçgen yüzlü bir geometrik cismin, yani ikosahedronun yüzlerine aktarır ve bu yüzleri düz bir kâğıda açar. En bilinen düzeninde kıtalar bölünmeden kalır, kesikler okyanuslardan geçer.

Düz bir harita, yuvarlak Dünya’yı mutlaka bir yerinden bozar. Fuller’ın çözümü, küreyi düz yüzlü bir cismin üzerine aktarmak, sonra bu cismi açıp düzleştirmekti; her yüz, üzerindeki şekilleri ancak biraz bozar. Fikri ilk kez 1943’te Life dergisinde, kare ve üçgen yüzleri olan bir küboktahedron kullanarak gösterdi ve 1946’da patentini aldı. 1954’te Shoji Sadao ile birlikte yirmi yüzlü ikosahedrona geçti ve Airocean Dünya Haritası’nı yayımladı. Bu haritada kıtalar neredeyse tek parça bir ada gibi görünür. Üçgenler farklı biçimlerde dizilebildiği için haritanın sabit bir üstü ya da altı yoktur. Fuller’a göre asıl mesele de buydu: kuzeyin yukarıda durması bir doğa yasası değil, bir alışkanlıktır. Ressam Jasper Johns 1967’de bu haritanın büyük bir resmini yaptı.

Dymaxion mapKartı aç

MerakSanat

İlk yaygın renkli fotoğraf yöntemi olan Autochrome, 1907’de Fransa’da satışa çıktı. Lumière kardeşlerin bulduğu bu yöntemde renk, cam plaka üzerinde mikroskobik patates nişastası tanelerinden oluşan bir mozaikle kaydediliyordu; taneler kırmızı-turuncu, yeşil ve mavi-mora boyanmıştı.

Sinema aygıtlarıyla zaten ünlü olan Auguste ve Louis Lumière kardeşler, yöntemin patentini 1903’te aldı. Her biri üç renkten birine boyanmış milyonlarca nişasta tanesi cam bir plakaya serpiliyor, aradaki boşluklar isle dolduruluyor, bütün katman da ışığa duyarlı bir emülsiyonla kaplanıyordu. Her tane minicik bir renk süzgeci gibi çalışıyordu. Plaka, cam üzerinde doğrudan pozitif bir görüntü verecek biçimde banyo ediliyordu; görüntü ancak arkasından ışık verildiğinde ya da perdeye yansıtıldığında parlıyordu. Poz süreleri siyah-beyaz plakalara göre çok daha uzundu, bu yüzden fotoğrafı çekilenlerin kıpırdamaması gerekiyordu. Düzensiz mozaik de fotoğraflara noktacı resimleri andıran yumuşak, benekli bir görünüm veriyordu. Autochrome, 1930’ların ortasında Kodachrome gibi renkli filmler çıkana kadar başlıca renkli fotoğraf yöntemi olarak kaldı.

Autochrome LumièreKartı aç

MerakTasarım

Girih karoları, Orta Çağ İslam ustalarının duvarlara ve kubbelere işlenen iç içe geçmiş yıldızlı desenleri planlarken kullandığı beş biçimlik bir takımdır. 15. yüzyıldan kalma bazı desenler, matematikçilerin ancak 1970’lerde tanımladığı bir düzene çok yaklaşır.

Girih, Farsçada “düğüm” demektir. Beş karonun her biri (ongen, beşgen, uzun altıgen, papyon ve eşkenar dörtgen) üzerinde süsleme çizgileri taşır. Karolar kenar kenara dizildiğinde bu çizgiler birleşip kesintisiz şeritlere dönüşür; böylece bir usta birkaç parçayla dev bir desen kurabilirdi. Fizikçiler Peter Lu ve Paul Steinhardt 2007’de, başta İsfahan’daki Darb-ı İmam türbesi (1453) olmak üzere bazı desenlerin kuazikristal düzene çok yaklaştığını gösterdi. Kuazikristal düzen, son derece düzenli olduğu hâlde kendini hiçbir zaman aynen tekrarlamayan bir diziliştir; matematikçilerin 1970’lerde tanımladığı Penrose döşemeleri buna örnektir. Ustalar bu düzene, onu anlatacak matematikten yüzyıllar önce geometri bilgisi ve deneyimle ulaşmıştı.

Girih tilesKartı aç

DinginlikSanat

Kintsugi, kırık seramiği lakeyle yapıştırıp çatlakları altın, gümüş ya da platin tozuyla kaplayan Japon onarım sanatıdır. Böylece çatlaklar gizlenmez; parıldayarak kabın hikâyesinin bir parçası olur.

Onarımda kullanılan lake urushi’dir, yani Japon lake ağacının özsuyu. Nemli ortamda yavaş sertleşir; tek bir onarım, metal tozu sürülmeden önce haftalarca süren yapıştırma, doldurma ve parlatma gerektirebilir. Sık anlatılan ama kanıtlanmamış bir hikâyeye göre zanaatin kökeni 15. yüzyılın sonuna uzanır: Şogun Ashikaga Yoshimasa çatlak bir Çin çay kâsesini onarılsın diye Çin’e gönderir, kâse sade metal zımbalarla tutturulmuş olarak geri gelir; bunun üzerine Japon ustalar daha güzel bir yol arar. Kintsugi, çay töreniyle ve sadeliğe, eskimişliğe, kusura değer veren wabi-sabi anlayışıyla birlikte gelişti. Onarılmış bazı kâseler, zamanla hiç kırılmamış olanlardan daha değerli sayıldı.

Smithsonian Institution / New Orleans Museum of ArtKartı aç

MerakMimarlık

Barselona’daki Sagrada Família, Antoni Gaudí’nin 1883’ten 1926’daki ölümüne kadar üzerinde çalıştığı bazilikadır ve yapımı hâlâ sürüyor. Ağaç gibi dallanan sütunları ve doğadan alınmış biçimleri Gaudí’nindir; onun sağlığında tamamlanan Doğuş cephesi ve kripta (yeraltı kilisesi) UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alır.

Gaudí projeyi 1883’te mimar Francisco de Paula del Villar’dan devraldı ve sıradan bir neo-Gotik kiliseyi bambaşka bir yapıya dönüştürdü. Daha önceki bir kilise için kemerleri asılı zincirlerle incelemişti: iki ucundan asılan bir zincir kendiliğinden bir eğri çizer; bu eğri ters çevrildiğinde, taş bir kemerin yükü yalnızca basınçla taşıdığı biçim ortaya çıkar. Hiperboloit gibi, kavisli görünse de tamamen düz çizgilerle kurulabilen regle yüzeyleri de kullandı; bu, karmaşık taşların kesilmesini kolaylaştırdı. Günahların kefareti için yapılan bir “kefaret kilisesi” olduğundan bağışlarla, bugün de büyük ölçüde ziyaretçi biletleriyle finanse ediliyor; yapımın bu kadar uzun sürmesinin bir nedeni de bu. Papa XVI. Benediktus 2010’da yapıyı bazilika olarak kutsadı. Gaudí, bazilikanın kriptasında gömülüdür.

Sagrada FamiliaKartı aç

Sıradaki kart1802’de başlayan Büyük Trigonometrik Ölçüm, Hindistan’ı baştan sona ölçerken, sonradan Everest adını alacak Tepe XV’in o dönem bilinen en yüksek dağ olduğunu ortaya çıkardı. Ölçüm ekipleri bunu dağa hiç yaklaşmadan, ovadaki uzak istasyonlardan açı ölçerek hesapladı.Devam et →