Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

Mark Twain, Halley Kuyruklu Yıldızı’nın Güneş’e en çok yaklaşmasından iki hafta sonra, 30 Kasım 1835’te doğdu. 1909’da kuyruklu yıldızla birlikte gideceğini söyledi. Kuyruklu yıldız yeniden Güneş’e en yakın noktasına vardıktan bir gün sonra, 21 Nisan 1910’da öldü.

Albert Bigelow Paine, Mark Twain: A Biography, 1912

EdebiyatBilimUzayTarih

Kartın devamı

Biyografisini yazan Albert Bigelow Paine’e göre Twain 1909’da şöyle demişti: “1835’te Halley Kuyruklu Yıldızı’yla geldim. Gelecek yıl yine geliyor ve ben de onunla birlikte gitmeyi bekliyorum.” Kendisiyle kuyruklu yıldızı, birlikte gelmiş ve birlikte gitmesi gereken “iki açıklanamaz tuhaflık” olarak görüyordu. Bu tarihler kuyruklu yıldızın günberisi, yani Güneş’e en çok yaklaştığı anlardır ve Twain’in ömrünü neredeyse tam olarak çerçeveler: Birinden iki hafta sonra doğdu, ötekinden bir gün sonra öldü. Halley yaklaşık 76 yılda bir geri döner; bir sonraki gelişi 2061’de bekleniyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Mark Twain and Halley’s Comet

İlgili kaynak: Halley kuyruklu yıldızı
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakBiyografi

Amerikalı gökbilimci Annie Jump Cannon, Harvard’da yaklaşık 350.000 yıldızı ışıklarındaki karanlık çizgilerin düzenine göre sınıflandırdı. En sıcaktan en soğuğa uzanan O, B, A, F, G, K, M sınıfları bugün de yıldızları gruplamanın standart yoludur.

Cannon, “Harvard hesapçıları” diye anılan kadın ekibindendi. Bu kadınlar gökyüzünün cam plakalara çekilmiş fotoğraflarını inceliyor, çoğu zaman saatte yaklaşık 25 sent kazanıyordu. Yıldız ışığı bir renk şeridine, yani tayfa açıldığında, yıldızdaki elementlerin bıraktığı karanlık çizgiler görünür. Daha önceki sistemlerde çok sayıda harf kullanılıyordu; Cannon bunları yeniden sıralayıp sadeleştirerek tek ve açık bir diziye dönüştürdü. 1925’te Cecilia Payne onun verilerinden yararlanarak bu dizinin sıcaklığa göre ilerlediğini gösterdi. Geçirdiği bir hastalıktan sonra neredeyse hiç duyamayan Cannon efsanevi bir hızla çalışır, dakikada üç yıldıza kadar sınıflandırırdı. Sonuçları 1918–1924 arasında yayımlanan Henry Draper Kataloğu’nu doldurdu. 1925’te Oxford Üniversitesi’nden fahri bilim doktorası alan ilk kadın oldu.

Annie Jump CannonKartı aç
MerakBilim

Bulut odası, gözle görülmeyen yüklü parçacıkları görünür kılar: Buharla dolu havadan geçen bir parçacık, arkasında jet uçaklarının bıraktığı iz gibi minik damlacıklardan bir çizgi bırakır. Aygıtı İskoç fizikçi Charles Wilson icat etti; çekilen fotoğraflar sayesinde yeni parçacıklar keşfedildi.

Wilson’ın fikri 1894’te Ben Nevis Dağı’nın zirvesinde doğdu: Bulutların üzerine düşen gölgelerin çevresinde beliren renkli ışık halkaları, onu bulutları laboratuvarda yeniden oluşturmaya yöneltti. Odada nemli hava ani bir genleşmeyle soğutulur ve buhar damlacığa dönüşmenin eşiğine gelir. İçinden geçen yüklü bir parçacık hava moleküllerinden elektron koparır; geride iyon denen yüklü atomlardan bir çizgi kalır ve damlacıklar bu iyonların üzerinde oluşur. Wilson ilk izleri 1911’de fotoğrafladı. Odanın çevresine bir mıknatıs konunca izler kıvrılır; kıvrımın yönü ve keskinliği parçacığın yükünü ve momentumunu ele verir. Carl Anderson 1932’de bu tür izlerden yola çıkarak antimaddenin bilinen ilk parçacığı olan pozitronu keşfetti. Wilson da bu aygıt sayesinde 1927 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı.

Cloud chamberKartı aç
AzimTarih

1960–61’de, sonradan “Mercury 13” diye anılacak on üç Amerikalı kadın pilot, doktor William Randolph Lovelace’ın NASA’nın ilk erkek astronotları için hazırlanmasına yardım ettiği sağlık testlerinin ilk aşamasını geçti. Özel olarak yürütülen proje resmî bir NASA seçimi değildi ve kadınlar daha ileri gidemeden durduruldu.

Lovelace 1960’ta rekortmen pilot Jerrie Cobb ile başladı. Cobb testlerin üç aşamasını da geçti ve kadın erkek bütün adaylar arasında en iyi yüzde ikiye girdi; ardından diğer kadınların bulunmasına yardım etti. Masrafların büyük bölümünü havacı Jacqueline Cochran karşıladı. Ne var ki NASA ilk astronotlarında askerî jet test pilotluğunu ve mühendislik diplomasını ya da dengi bir eğitimi şart koşuyordu; kadınlar ise askerî test pilotu olarak yetiştirilmiyordu. Temmuz 1962’de Cobb ve pilot arkadaşı Jane Hart, bir Kongre alt komisyonundan testlerin sürdürülmesini istedi; astronot John Glenn buna karşı çıktı ve hiçbir şey değişmedi. “Mercury 13” adı 1995’te ortaya çıktı. Sally Ride 1983’te uzaya çıkan ilk Amerikalı kadın oldu; on üç kadından Wally Funk ise 2021’de, 82 yaşında, sonunda uzaya gitti.

Mercury 13Kartı aç
MerakBilim

NASA’nın 1972 ve 1973’te fırlattığı Pioneer 10 ve 11 sondaları, Güneş Sistemi’nin dışına bilerek mesaj götüren ilk uzay araçlarıdır. Her birinde altın rengi alüminyumdan küçük bir plaka var: Üzerinde bir kadın, bir erkek ve sondanın nereden geldiğini gösteren bir harita çizili.

Plakayı Carl Sagan ile Frank Drake tasarladı; yaklaşık 23’e 15 santimetrelik plakadaki insan figürlerini Linda Salzman Sagan çizdi. Plakanın anahtarı, evrendeki en yaygın element olan hidrojendir. Bir hidrojen atomu iki enerji durumu arasında geçiş yapabilir ve bu sırada dalga boyu hep aynı, yaklaşık 21 santimetre olan bir ışıma yayar. Bu da plakayı bulacak herkese evrensel bir uzunluk ve zaman birimi sunar. Bu birimle çizilen bir harita, Güneş’in konumunu 14 pulsara göre gösterir. Pulsarlar, kendi etrafında dönen ve belirli, tanınabilir aralıklarla radyo sinyali yayan çökmüş yıldızlardır. Çıplak insan figürleri tepki çekti, bazı gazeteler resmi sansürledi. Plakalar, sondanın onları yıldızlararası tozdan koruyacağı bir yere takıldı. 1977’de fırlatılan Voyager 1 ve 2 ise çok daha kapsamlı Altın Plak’ı taşıdı.

Pioneer plaqueKartı aç
MerakBilim

Eylül 1859’daki Carrington Olayı, kayıtlara geçmiş en güçlü güneş fırtınasıdır: Kutup ışıkları Küba’ya kadar görüldü, telgraf aletleri kıvılcım saçtı. Boston ile Portland arasındaki hatta telgrafçılar pilleri söktü ve iki saat boyunca yalnızca fırtınanın yarattığı akımla mesaj göndermeyi sürdürdü.

1 Eylül 1859’da İngiliz gökbilimci Richard Carrington, Surrey’deki Redhill’de bulunan gözlemevinde güneş lekelerini çizerken Güneş’in üzerinde iki noktada göz kamaştırıcı beyaz bir ışık parladı. Carrington ile bir başka gözlemci, Richard Hodgson, bir güneş patlamasını gördüğünü kayda geçiren ilk kişiler oldu. Yaklaşık 17 saat sonra Güneş’ten kopan elektrik yüklü parçacık bulutu Dünya’nın manyetik alanına çarptı ve uzun telgraf tellerinde elektrik akımı oluşturdu. Boston ile Portland arasındaki telgrafçıların yazışması dönemin basınında yer aldı: Pilsiz çalışan telgrafçılardan biri, hattın “pillerimiz takılıyken olduğundan daha iyi” çalıştığını yazdı. 23 Temmuz 2012’de benzer büyüklükte bir fırtına, Dünya’nın yaklaşık dokuz gün önce bulunduğu noktadan geçti. Böyle bir fırtına bugün Dünya’yı doğrudan vursa uydulara ve elektrik şebekelerine zarar verebilir; uzay havasını izleyenlerin hâlâ “yeni bir Carrington”a hazırlıklı olmaya çalışmasının nedeni bu.

Carrington EventKartı aç
Sıradaki kart12 Mart 1951’de, birbiriyle hiçbir ilgisi olmayan iki çizgi karakter aynı gün “Dennis the Menace” adıyla okurlarla buluştu: Biri 16 Amerikan gazetesinde yayımlanmaya başlayan bir karikatürdü, öbürü İngiltere’de The Beano dergisinde çıkan bir çizgi dizi. İki tarafın birbirinden haberi yoktu.Devam et →