MerakBilgiBağlam ve kaynaklar

Mark Twain, Halley Kuyruklu Yıldızı güneşi dolanıp geçtikten iki hafta sonra, 30 Kasım 1835’te doğdu. 1909’da onunla birlikte gitmeyi beklediğini söyledi. 21 Nisan 1910’da — kuyruklu yıldızın dönüşünden bir gün sonra — öldü.

Twain ve kuyruklu yıldız

Neden önemli?

Fikrin bağlamı

Biyografi yazarının kaydettiğine göre Twain, kendisiyle kuyruklu yıldızı ‘birlikte gelmiş ve birlikte gitmesi gereken iki hesapsız acayiplik’ diye anıyordu. Söz konusu tarihler kuyruklu yıldızın günberileri — güneşe en yakın geçişleri — ve ömrünü neredeyse tam çerçeveler: Birinden iki hafta sonra doğdu, ötekinden bir gün sonra göçtü. Halley kabaca her 76 yılda bir döner; bir sonraki geliş 2061’de bekleniyor.

Kaynağın izi

Daha fazla okuyun.

Kaynak: Mark Twain and Halley’s Comet

Arka plan okuması: Halley kuyruklu yıldızıDaha güçlü bir kaynak bulunduğunda atıf ve bağlamı güncelliyoruz. Düzeltmeleri editör sayfasından paylaşabilirsiniz.

Mobil uygulamayı indir Editoryal yaklaşım

İlgili kartlar

Aynı konuya veya okuma biçimine dokunan başka kartlar.

Q1999

MerakBiyografi

Annie Jump Cannon 350.000’den fazla yıldız tayfını sınıflandırdı ve tayfsal sınıflandırmanın kalıcı çerçevesine dönüşen O-B-A-F-G-K-M dizisini geliştirdi.

Harvard College Observatory’de ‘bilgisayar’ olarak işe alınan kadınlar cam plakaları okurken unvanlar ve teleskoplar çoğunlukla erkeklere veriliyordu. Cannon, karmaşık tayf sınıflarını yıldız ışığında yinelenen özelliklere dayanan açık bir diziye indirdi; sonraki çalışmalar bu sıranın sıcak yıldızlardan soğuklara doğru da ilerlediğini gösterdi. Hızı efsaneydi, fakat başarısı yalnızca ayırmak değildi. Yüz binlerce gözlemi karşılaştırılabilir kılarak bir arşivi, yıldızların nasıl farklılaşıp evrildiğini sorgulayan bir araca dönüştürdü.

Annie Jump CannonKartı aç

Q2001

MerakBilim

Bulut odasında yüklü bir parçacığın bıraktığı iyonlar, aşırı doymuş buharda damlacık çekirdekleri oluşturur; görünmez bir geçişi parlak ve fotoğraflanabilir bir ize çevirir.

Charles Wilson işe bulutların nasıl oluştuğunu inceleyerek başladı. Hızlı genleşme, odadaki nemli havayı buhar yoğunlaşmaya hazır hâle gelene kadar soğutuyordu; yüklü parçacık da damlacıkların tutunduğu bir iyon izi bırakıyordu. Manyetik alanlar parçacıkların yörüngelerini bükebiliyor, ortaya çıkan eğri izler de fizikçilerin geometriden yükü ve momentumu çıkarmasını sağlıyordu. Bulut odası fotoğrafları kozmik ışın olaylarının ve pozitronun ortaya çıkarılmasına yardım etti. Alet parçacığın kendisini fotoğraflamadı; atmosferin son derece kısa yanıtını fotoğrafladı.

Cloud chamberKartı aç

Q2014

AzimTarih

1960–61’de on üç Amerikalı kadın pilot, NASA’nın ilk astronotlarına uygulanan fiziksel tarama testlerini özel yürütülen bir programda geçti; program hiçbiri uçamadan iptal edildi. Altmış yıl sonra Wally Funk, 82 yaşında nihayet uzaya ulaştı.

NASA’nın astronot muayenelerini tasarlayan Dr Randolph Lovelace, aynı testleri başarılı kadın pilotlara sessizce uyguladı — ve on üçü geçti. Program 1961’de tesislerini kaybetti; ertesi yılki Kongre oturumları da bir şey değiştirmedi. ‘Mercury 13’ adını yıllar sonra bir televizyon yapımcısı taktı. Wally Funk Temmuz 2021’de bir roketle uzayın eşiğini aştığında, yanında altmış yıllık bir bekleyişi taşıyordu.

Mercury 13Kartı aç

Q2060

MerakBilim

1972–73’ün Pioneer sondaları; bir erkeği, bir kadını ve Dünya’nın yol tarifini gösteren altın kaplama plaketler taşır — insanlığın Güneş Sistemi ötesine ilk fiziksel mesajı. Bazı gazeteler figürlere rötuş yaptı; okurlar çıplaklığı protesto eden mektuplar yazdı.

Plaketi Carl Sagan ile Frank Drake haftalar içinde tasarladı; figürleri Linda Salzman Sagan çizdi. Üzerindeki pulsar haritası, Dünya’nın adresini fiziğin her yerde okunabilecek dilinde verir. Sagan, öfkeli mektupları — biri uzay dairesini Güneş Sistemi’nin ötesine pislik saçmakla suçluyordu — kendi ince alaylı savunmasıyla birlikte sonradan yayımladı. İki sonda da çoktan sustu; ama plaketler, yeryüzündeki her anıttan uzun dayanacak biçimde yol almayı sürdürüyor.

Pioneer plaqueKartı aç

Q2064

MerakBilim

Eylül 1859’daki güneş fırtınası, kutup ışıklarını Küba’ya dek savurdu ve telgraf donanımlarını kıvılcımlara boğdu. Bir Amerikan hattında operatörler pilleri söküp göndermeyi sürdürdü — hat iki saat boyunca yalnızca fırtınanın akımıyla çalıştı.

Fırtına vurmadan saatler önce, gökbilimci Richard Carrington tam güneş lekelerini çizerken gözlerinin önünde kör edici beyaz bir parlama patladı — tanıklık edilmiş ilk güneş püskürmesi. Boston ile Portland operatörlerinin yazışması dönemin basınında duruyor: Telle anlaşıp pilleri kestiler ve hat onlarsız daha iyi çalıştı. O boyutta bir fırtına bugün uyduları ve elektrik şebekelerini gezegen ölçeğinde sınardı; uzay havası tahmincilerinin hâlâ ‘yeni bir Carrington’dan söz etmesi bundandır.

Carrington EventKartı aç

Sıradaki kart12 Mart 1951 Pazartesi günü, Amerika’da ‘Dennis the Menace’ adlı bir gazete karesi on altı gazetede yayına başladı — ve İngiltere’de, bambaşka ama tıpatıp aynı adı taşıyan yaramaz bir çocuğun çizgi romanı satışa çıktı. İki taraf da birbirinden habersizdi.Q2053

Mark Twain, Halley Kuyruklu Yıldızı güneşi dolanıp geçtikten iki hafta sonra, 30 Kasım 1835’te doğdu. 1909’da onunla birlikte gitmeyi beklediğini söyledi. 21 Nisan 1910’da — kuyruklu yıldızın dönüşünden bir gün sonra — öldü.

Fikrin bağlamı

Daha fazla okuyun.

Bununla ilgili başka kartlar.

Annie Jump Cannon 350.000’den fazla yıldız tayfını sınıflandırdı ve tayfsal sınıflandırmanın kalıcı çerçevesine dönüşen O-B-A-F-G-K-M dizisini geliştirdi.

Bulut odasında yüklü bir parçacığın bıraktığı iyonlar, aşırı doymuş buharda damlacık çekirdekleri oluşturur; görünmez bir geçişi parlak ve fotoğraflanabilir bir ize çevirir.

1960–61’de on üç Amerikalı kadın pilot, NASA’nın ilk astronotlarına uygulanan fiziksel tarama testlerini özel yürütülen bir programda geçti; program hiçbiri uçamadan iptal edildi. Altmış yıl sonra Wally Funk, 82 yaşında nihayet uzaya ulaştı.

1972–73’ün Pioneer sondaları; bir erkeği, bir kadını ve Dünya’nın yol tarifini gösteren altın kaplama plaketler taşır — insanlığın Güneş Sistemi ötesine ilk fiziksel mesajı. Bazı gazeteler figürlere rötuş yaptı; okurlar çıplaklığı protesto eden mektuplar yazdı.

Eylül 1859’daki güneş fırtınası, kutup ışıklarını Küba’ya dek savurdu ve telgraf donanımlarını kıvılcımlara boğdu. Bir Amerikan hattında operatörler pilleri söküp göndermeyi sürdürdü — hat iki saat boyunca yalnızca fırtınanın akımıyla çalıştı.